تخت جمشید یا پارسه، نماد شکوه، عظمت و هنر ایرانیان در دوران هخامنشی است. این اثر تاریخی باشکوه که در دشت مرودست، در فاصله ۶۰ کیلومتری شمال شرقی شیراز واقع شده، یکی از مهمترین میراثهای فرهنگی ایران و جهان به شمار میرود و در سال ۱۳۸۴ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
تاریخچه و نامگذاری: ساخت بنای تخت جمشید حدود ۵۱۸ سال قبل از میلاد مسیح، به فرمان داریوش بزرگ آغاز شد و پس از او توسط خشایارشاه و اردشیر اول تکمیل گردید. این مجموعه پایتخت تشریفاتی امپراتوری هخامنشی بود و جشنهای ملی و مذهبی مهم در آن برگزار میشد. نام یونانی آن «پرسپولیس» به معنای شهر پارسیان است و ایرانیان آن را «تخت جمشید» مینامند که احتمالاً به دلیل قرار گرفتن بر روی تپهای به نام «مهر جمشید» (جمشید از پادشاهان اسطورهای ایران) اینگونه نامیده شده است.
معماری شگفتانگیز: آنچه تخت جمشید را در جهان بیهمتا کرده، معماری خیرهکننده و مهندسی دقیق آن است. این بنا بر روی سکویی طبیعی و دستساز بنا شده که از کوه رحمت تراشیده شده است. استفاده از ستونهای غولپیکر، سرستونهای حجاری شده با شکل گاو نر و شیر، پلههای دوطرفه و یکدست که برای رعایت احترام به مهمانان خارجی طراحی شده بودند، نشاندهنده بلندپروازی و هنر معماران آن دوران است.
بخشهای مهم مجموعه: ورودی به تخت جمشید از طریق «دروازه ملل» انجام میشود. پس از آن، به «راه آپادانا» میرسیم که به کاخ آپادانا، محل برگزاری جشنها و استقبال از نمایندگان ملل مختلف، ختم میشود. دیگر بخشهای مهم شامل کاخ تچر (کاخ خصوصی داریوش)، کاخ صد ستون (تالار بارعام)، کاخ خشایارشاه و کاخ هدیش است.
نقشبرجستههای زنده: یکی از جذابترین بخشهای تخت جمشید، نقشبرجستههای سنگی است که دیوارهای پلهها و شاهراهها را پوشاندهاند. این نقشها تصاویری از نمایندگان ملل مختلف که با هدایا به حضور شاهنشاه میآیند، سپاهیان گارد جاودان، شیرها و گاوهای نر را به نمایش میگذارند و مانند یک گزارش تصویری تاریخی، جزئیات زندگی آن دوران را روایت میکنند.
ارزش فرهنگی و ملی: تخت جمشید تنها یک مجموعه تاریخی نیست، بلکه نماد هویت، استقلال و تمدن کهن ایران است. این مکان یادآور دورانی است که ایران تحت حکومت پادشاهانی عدالتپیشه، یکی از بزرگترین امپراتوریهای جهان را اداره میکرد. بازدید از این اثر، هر ایرانی را به افتخار گذشتگان و مسئولیت در پاسداری از میراث ملی فرامیخواند.
بازدید از تخت جمشید، سفری در زمان است که گردشگران را با عظمت معماری باستان و فرهنگ غنی ایران آشنا میکند و تجربهای فراموشنشدنی را برای هر بینندهای رقم میزند.
تخت جمشید؛ شکوه جاودان تمدن ایران باستان